Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk uygulaması.

Ticari Uyuşmazlıklar için Arabuluculuk Uygulaması

2018 yılının başından itibaren işçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıklar bağlamında hayatımıza giren arabuluculuk uygulaması, 1 Ocak 2019 yılı itibariyle ticari uyuşmazlıklar için de dava şartı olarak kabul edilmeye başlandı. Bu karar sonucu ticari davalardan önce arabulucuya başvurulmadığı takdirde davalar direkt olarak reddediliyor.

7155 sayılı “Abonelik Sözleşmesinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanun ile birlikte ticari davalarda dava şartı olan arabuluculuk yönetmeliği gereği bir zorunluluktur.

Arabuluculuk Nedir?

Yurt dışında yaklaşık 40 yıldır varlığını sürdürse de Türkiye’ye 1990’lı yıllarda gelen arabuluculuk uygulaması, uyuşmazlıkların çözülmesi amacıyla uygulanan bir sistemdir. Arabulucular taraflar arasındaki anlaşmazlıkları gidermek, tarafların iletişimini kolaylaştırmak, mahkemeye başvurmaya gerek duymaksızın çözüm ortamı oluşturabilmek amacındadır. Arabulucular nihai bir karar verme yetkisine sahip değildir, taraflara çözüm dahi sunamaz. Yalnızca taraflar arasında medeni bir iletişim süreci oluşturma ve yönetme durumu söz konusudur.

Ticari Uyuşmazlıkta Arabulucuya Başvurma

Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesinde mutlak ticari davalar açıkça belirtilmiş ve sayılmıştır. Ticari dava kabul edilebilecek durumların sayısı oldukça çoktur, yalnızca ticari işletmeleri ilgilendirmeyen havale, vedia, fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklar istisna tutulmuştur.

Bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerine ilişkin olan ve Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesinde belirtilen durumlar ticari uyuşmazlık olarak kabul edilir ve arabuluculuk bir dava şartı olarak aranır. Bunların dışında “nispi ticaret davaları” olarak belirlenen davalar için her iki tarafında ticaret ile uğraşması ve uyuşmazlığın ticari işletmeler arasında olması şartı bulunmaktadır.

Arabuluculuk Şartları

Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü’ne bağlı olan Arabuluculuk Daire Başkanlığı’nın arabuluculuk için bazı şartlar öne sürdüğü görülür. Buna göre;

  • Türk vatandaşı olmak
  • hukuk fakültesinden mezun olmak
  • anayasal düzene tehdit oluşturacak herhangi bir suç işlememek
  • bir yıldan fazla süreyle hapis cezası almış olmamak
  • mesleğinde en az beş yıllık bir kıdeme sahip olmak
  • terör örgütleri ile irtibatta bulunmamak
  • düzenlenen eğitimi tamamlamak
  • bakanlık tarafından yapılan yazılı sınavda başarılı olmak arabuluculuk için aranan şartlar olarak sıralanmıştır.

Arabulucu Seçimi Nasıl Yapılmalı?

Tarafların arabuluculuk siciline kayıtlı olan bir arabulucu üzerinde anlaşmaları durumunda tercih edilen arabulucu görevlendirilebilir. Taraflar arasında arabuluculuk görevine ilişkin bir kişi tayin edilmediği takdirde büro tarafından bir arabulucu görevlendirilir. UYAP Arabulucu Portalı üzerinde aktif halde olan arabulucuların bir listesi bulunur, arabulucu bu liste üzerinden seçilir. Arabulucuda eşitlik ilkesinin varlığı, gizliliği yürütebilecek yetide olup olmaması ve tarafsızlık anlayışının aranması tavsiye edilir.

Arabulucu Ücreti

Resmi Gazete’de yayımlanan 2019 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi, arabuluculuk görevi için ödenmesi gereken ücreti düzenler. Buna göre; aile hukuku, işçi ile işveren arasındaki ya da tüketici uyuşmazlıklarında arabulucuya her taraf için saatlik 170 TL’lik bir ücret ödenir. Üç saatten fazla süren toplantılarda takip eden her saat başına bu ücret 120 TL’ye düşer. Söz konusu uyuşmazlık ticari nitelik taşıyorsa taraf başına ödenmesi gereken ücret saatlik 330 TL olarak hesaplanmıştır. Üç saatin sonunda takip eden her saat için de 255 TL’lik bir ücret ödenmesi gerekir.

Arabuluculuk faaliyeti sırasında arabulucu tarafından hazırlanan dosya, evrak ya da yapılan diğer işlemler için herhangi bir ücret talep edilmesi söz konusu değildir, yalnızca yukarıda belirtilen miktarların ödenmesi yeterlidir. Hukuki uyuşmazlıkların arabulucu aracılığıyla çözüldüğü durumlarda konu para ile değerlendiriliyor ise arabulucuya uzlaşılan miktarın yüzde 6’sı kadar ödeme yapılması bildirilmektedir.

Can Şirin

Can Şirin

Satış Geliştirme Uzmanı

Shares Share